"ኢየሱስ ድማ ‘ካብ ላዕሊ እንተ ዘይተወልደ፡ ንመንግስቲ ኣምላኽ ኪርእያ ዚኽእል ከም ዘየልቦ፡ ብሓቂ፡ ብሓቂ እብለካ ኣለኹ።’ በሎ። . . . ከም’ቲ ከዋኽብቲ ኣብ ዓለም ዜብርሁ፡ ንስኻትኩም ከኣ ኣብ ማእከል’ዚ ቔናንን ጠዋይን ወለዶ’ዚ ኢንታ ዘይብሎምን ንጹሃትን ኣበር ዘይብሎምን ውሉድ ኣምላኽ ዄንኩም ኣብርሁ።" ዮሃ3፡3 ፣ ፊል2፡15 ካ.ት

እንሆ’ዚ ዕለት’ዚ፡ ሻብዓይ ሰንበት ናይ’ዚ ዘለናዮ ዓብይ ጾም’ዩ። ብመሰረት ስርዓት ቅድስቲ ቤተ ክርስትያንና ድማ፡ "ኒቆዲሞስ" ይብሃል። እዚ ዘመነ ኒቆዲሞስ’ዚ ብዛዕባ’ቲ ብምስጢረ ጥምቀትን ሜሮንን ’ንረኽቦ ዳግማይ ልደት ’ንምሃረሉ ስለ ዝዀነ፡ "ዘመነ ዳግም ልደት" ድማ’ዩ። ንመጀመርታ ጊዜ ብልሳን ጐይታና እዛ ምስጢር’ዚኣ ዝተገልጸትሉ ሰብ፡ ኒቆዲሞስ ስለ ዝዀነ ደኣ ብስሙ ተጸዊዑ’ምበር፡ ናይ’ዚ ንኡስ ዘመን’ዚ ቐንዲ (ሕመረት) መልእኽቲ፡ እቲ ብክርስቶስ ኢየሱስ ጐይታና ብምእማን ’ንረኽቦ ዳግማይ ወይ ካልኣይ ልደት’ዩ። ነዚ ዕለት’ዚ ብቕዱስ ያሬድ ዝተዳለወ መዝሙር፡ "ሖረ ኅቤሁ" ዘርእስቱ ዀይኑ፡ ትርጕሙ ድማ፡- “ኒቆዲሞስ ዝስሙ ሰብኣይ ናብኡ ኸይዱ ንኢየሱስ "ሊቅ መምህር፡ መምህር ክትከውን ካብ ኣቦ ኸም ዝመጻእካ ንሕና ንኣምን ኢና" በሎ። ውላድ ኣንበሳ  ደቀስካ በጥ በልካ። ብትንሳኤኻ ኣተንስኣኒ። 

ኢየሱስ፡ ንኒቆዲሞስ፡ "ኣነ ጐይታኣ ንሰንበት ብሓቂ ወሃብ ሰላም’የ’ሞ፡ ብኣይ እመን፡" በሎ።”

ማለት’ዩ። እዚ መዝሙር’ዚ ነቲ ናይ ዮሃ 3፡1-21 ንባብ ቅዱስ ወንጌል መሰረት ብምግባር ዝተደርሰ መዝሙር’ዩ። ኒቆዲሞስ፡ ብዓሌቱ ኣይሁዳዊ፡ ብእምነቱ ፈሪሳዊ፡ ብሞያኡ ድማ መምህር ዝነበረ፡ ናይ ጐይታና ሕቡእ ወደ መዝሙር’ዩ። ፈሪሳዊ መምህር ክነሱ ናብ ጐይታና እናተመላለሰ ምምሃሩ፡ ካብ’ቶም ፈሪሳውያን ብጾቱ ኸቢድ ተቓውሞ ኼስዕበሉ ኸም ዚኽእል ውሁብ ስለ ዝነበረ፡ ናብ ጐይታ ብለይቲ እናመጸ ይምሃር ነበረ። ፈራህ ደኣ ይምሰል’ምበር፡ ተባዕ ከም ዝነበረ ግን ብግብሪ ኣመስኪሩ’ዩ። ዋዕላ ኣይሁድ ብዛዕባ ጐይታና ዘይቅኑዕ ኪዛረቡን ፍርዲ-ስጋ ኺፈርዱን ምስ ሰምዐ፡ ካልእ ዘራይን ደጋፍን ኣብ ዘይረኽበላ መድረኽ፡ "ሕግናኸ ንሰብዶ ቕድም ከይተሰምዐን እቲ ዝገበሮ ኸይተፈልጠን ይፈርዶ’ዩ" ብምባል ኺሰግርዋ ኸም ዘይክእሉ ገይሩ ዝበድሆም ሰብ’ዩ። ንሳቶም ግና፡ ንእኡ ኼቃልሉ ደኣ ፈተኑ’ምበር፡ ኪምጕትዎን ኪምልሱሉን’ውን ኣይከኣሉን። ስለ’ዚ ድማ ዋዕላኦም ተበቲኑ፡ ነናብ ቤቶም ፋሕ በሉ (ዮሃ 7፡45-53)። በዚ ጥራይ ግን፡ ኣየብቅዐን። ጐይታና ኺስቀልን ኪመውትን ከሎ፡ እቶም ዝኣመኖምን ዝሓረዮምን ሃዋርያቱ’ኳ ኣብ ጐኑ ኺህልዉ ኣይከኣሉን። ከም’ታ ኣቐዲሙን ኣግሂዱን ዝነገሮም፡ ኵላቶም ሓዲጎምዎ ሃደሙ (ማቴ 26፡31,56፣ዮሃ 16፡32)። ጐይታና ምስ ዓረፈ ግና፡ እቶም ብሰሪ ፍርሃት "ሕቡኣት ደቀ መዝሙር" ዝተባህሉ ዮሴፍን ኒቆዲሞስን፡ ሬሳኡ ኣልዒሎም ኪቐብሩ መጹ። እዚ ተግባር’ዚ፡ ሕቡእ ተግባር ኣይኰነን። ናይ መንግስትን ናይ ሃይማኖትን ሰበ ሥልጣን ዚፈልጥዎ ሓቂ’ዩ። ክልቲኦም ብዛዕባ ትንሳኤኡ ዚፈልጥዎ ነገር ኣይነበሮምን። ኣሽንኳይ ንሳቶም እቶም ብተደጋጋሚ ዝተነግሮም ሓዋርያት’ኳ ኣይዘከርዎን። ድሕሪ ሞቱ እንታይ ኪገብረሎም ኢሎም ከም’ዚ ዝበለ ሕያውነትን ክብርን ኪህብዎ ኸም ዝተደረኹ፡ እቲ ንሓቂ ኣብ ውሽጢ ልቢ ዚደልያ፡ ንዅሉ ባህርያትን ግብርታትን ከኣ ዚመዝን ኣምላኽ ጥራሕ’ዩ ዚፈልጦ (መዝ 51፡6፣139፡1-4)። ነቲ ኣብ ኢሳ 53፡9 ዝተገልጸ፡ ብሞቱን መቓብሩን ምስ ሃብታማት ከም ዚኸውን ዚነግር ትንቢት ኪፍጽሙ ብእግዚአብሔር ዝተሓርዩ ሰባት፡ እዞም ክልተ "ፈራሃት፡ ሕቡኣት" ዝተባህሉ ሃብታማትን ኣባላት ዋዕላ ኣይሁድን ዝዀኑ ሰበ ሥልጣንን’ዮም። ብፍላይ ኒቆዲሞስ 31 ኪሎ ግራም (100 ነጥሪ) ዚኣክል ከርበን ዓልወን ዘምጽአ ሰብ’ዩ። እቲ ነዚ ዅሉ ኣማዕድዩ ዝጠመተን ልቢ ዝመዘነን ጐይታ ድማ፡ ነዚ ፍሉይ ምስጢር ናይ ዳግም ልደት ንእኡ ገለጸሉ። ንደቀ መዝሙሩ ኸም ዘይሓብኣሎም ርዱእ’ኳ እንተ ዀነ፡ እዛ ምስጢር’ዚኣ ግን፡ ብስሙ ኣብ ቅዱስ ወንጌል ከም ’ትሰፍር ብምግባር ኣኽበሮ። ቅድስቲ ቤተ ክርስትያን ከኣ፡ ኣሰር ጐይታኣ ስዒባ፡ ነዚ ናይ ዳግም ልደት ንኡስ ዘመን ብስሙ ሰርዓቶ።

ጐይታና፡ ካብ ማይ ብምስጢረ ጥምቀት፡ ካብ መንፈስ ቅዱስ ድማ ብምስጢረ ሜሮን ዘይተወልደ ሰብ፡ ንውልድነት ኣምላኽን ንመንግስተ ሰማያትን ፈጺሙ ኸም ዘይረኽበን ኣነጺሩ ኣፍሊጡና’ዩ (ዮሃ 3፡3,5)። ነዛ ዝረኸባ መሰል ውልድነት ዝዓቀባ፡ ኣብ’ዛ ምድራዊት ህይወቱ’ውን ናብራ ውሉድ ዝነበረ ሰብ፡ መንግስተ ሰማያት ዘለኣለማዊት ርስቱ’ያ። ቈልዓ ብኽቡር ኣቕሓ ኸም ዚጻወት፡ እቲ ኽብሪ ናይ’ቲ ዝተዋህቦ ውልድነት ንዒቑ ብውልድነቱ ዝተጻወተን ዝሓጥአን፡ ካብ መንፈሳዊ ቝልዕነት ዘይተናገፈን፡ ካብ ውልድነት ኣምላኽ ንላዕሊ ንውልድነት ሰይጣን ዝመረጸን ዘኽበረን ሰብ ከኣ፡ ንገሃነም ንዘለኣለም ኪርስተያን ኬስተማቕራን’ዩ። ክብደት ናይ’ቲ ጕዳይ’ምበኣር፡ ውልድነት ናይ ምርካብን ዘይምርካብን ዘይኰነስ፡ ብውልድነትካ ናይ ምንባርን ዘይምንባርን ጕዳይ’ዩ። ስለ’ዚ ኸኣ’ያ ቅድስቲ ቤተ ክርስትያን ብዛዕባ ውልድነትና ተማሂርና ብዕምቈት ክንርዳእን፡ ብኸመይ ሒዝናዮ ኸም ዘለና ድማ ርእስና ኽንምርምርን ኢላ፡ ነዚ ኣገዳሲ ናይ ዳግም ልደት ንኡስ ዘመን ዝሰርዓትልና። ብዛዕባ ዳግም ልደትና ኣብ ዘመነ ኒቆዲሞስ ጥራሕ ኢና ’ንሓስብን ’ንምርምርን ማለት ግን ኣይኰነን። ዓመት ምሉእን ዕድመና ምሉእን ኢና ብዛዕባኡ ርእስና ኽንምርምር ዚግባእ። ነገራት ምስ ተበላሸዉናን ምስ ተዘርጉናን ጥራሕ ዘይኰነ፡ ገና ዝዀነ ነገር ቅድሚ ምግባርናን ምዝራብናን፡ "ከም ውሉድ ኣምላኽ መጠን፡ እንታይ ክገብር፡ እንታይከ ኽዛረብ’ዩ ዚግብኣኒ፧ እዚ ምግባርን ምዝራብን ንውልድነተይ ይምጥኖ ድዩ፧" እናበልና፡ ንዅሉ ዅነታትናን ዝምድናታትናን ኣተሓሳስባናን ኣሰራርሓናን ብመንጽር ውልድነትና ኸነማእዝኖ’ዩ ዚግባእ። ናይ’ዚ ዕለት’ዚ ኣርእስትናን ትምህርትናን ድማ፡ ካብ’ቲ ናይ ዮሃ3፡1-21 ናይ ቅዱስ ወንጌል ንባብና ዝተወስደ ዀይኑ ምስ ፊል2፡15 ዝተዛመደ’ዩ።

"ውሉድ ኣምላኽ" ማለት ግን እንታይ ማለት’ዩ፧ ኣምላኽ ይፈጥር’ምበር፡ ይወልድ ድዩ፧ ብኸመይ’ዩኸ ዚወልደና፧ ብርግጽ ኣምላኽ ይፈጥር፡ ይወልድ ከኣ’ዩ። እንተ ዀነ እዞም ህይወታውያን ፍጡራት ብ’ንወልደሉ ኣገባብ ከም ዘይወልድ ግን ክንፈልጦ ይግባእ። ከም’ቲ ስጋውያን ፍጡራት ብስጋዊ ኣገባብ ዚወልዱ፡ መንፈሳውያን ድማ ብመንፈሳዊ ኣገባብ’ዮም ዚወልዱ። ጐይታና ኢየሱስ ከም ዘነጸረልና፡ እግዚኣብሄር መንፈስ’ዩ (ዮሃ4፡24 ፣ ግብ 7፡48 ፣17፡24,29 ፣ 2ቈረ 3፡17)። ስለ’ዚ ንኣና ኺወልደና እንተ ዀይኑ፡ ብመንፈሳዊ ኣገባብ ጥራሕ’ዩ ዚወልደና። በቲ መንፈሳዊ ኣገባብ’ውን እግዚኣብሄር ብኽልተ መገዲ’ዩ ዚወልድ። እቲ ቐዳማይ ናይ ባህርይ ውልድነት ኪኸውን ከሎ፡ እቲ ኻልኣይ ድማ ርዕመታዊ (Adaption) ውልድነት’ዩ። ንእግዚኣብሄር ሓደ ናይ ባህርይ ውሉድ ጥራሕ’ዩ ዘለዎ፡ ንሱ ኸኣ ጐይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ’ዩ። "ናይ ባህርይ ውሉድ’ዩ" ማለት፡ ዝዀነ ፍልልይ ወይ ጐደሎ ዘይብሉ ልክዕ ከም’ቲ ወላዲኡ ማለት’ዩ። እግዚኣብሄር ኣቦ ፍጹም ኣምላኽ’ዩ፡ እግዚኣብሄር ወልድ ኢየሱስ ክርስቶስ ድማ፡ ልክዕ ከም ኣቦኡ፡ ካብ ዋላ ሓንቲ ከይጐደለ ፍጹም ኣምላኽ’ዩ። ስለ’ዚ ኢየሱስ ክርስቶስ ንእግዚኣብሄር ኣቦ ናይ ባህርይ ውሉዱ’ዩ። ንሕና ንወለድና፡ ከምኡ’ውን ደቅና ናይ ባህርይ ውሉድ ኢና። ስለ’ዚ ንሕና ንእግዚኣብሄር ናይ ባህርይ ደቁ ኽንከውን ፈጺሙ ዘይከውንን ዘይሕሰብን። ካብ’ዚ ሓቂ’ዚ ብምብጋስ’ምበኣር፡ ንኣና ኻብ ኣምላኽ ዘለና ውልድነት፡ ናይ ርዕመት (Adaption) ውልድነት’ዩ። "ረዓመ" ማለት ድማ "ከም ናቱ ገይሩ ተቐበለ ወሰደ" ማለት’ዩ። ሓንቲ ላም፡ ጤል ወይ ካልእ እንስሳ፡ ንዘይወለደቶ ምራኽ ወይ ማሕስእ ከም ውላዳ ተቐቢላ ኸተጥብዎ እንተ ፈቒዳ "ርዒማቶ" ንብል። ስድራ ቤታት ንዘይወለድዎ ቘልዓ ኪናብይዎን ኬዕብይዎን እንተ ፈቒዶም’ውን "ርዒሞምዎ" ኢና ’ንብል። ልክዕ ከም’ቶም ናይ ባህርይ ደቆም ናይ ውልድነት መሰል ይህብዎ። ተገቢእዎ ዘይኰነስ ብፍታዎም ፈቒዶም ስለ ዝሃብዎ’ዩ። ካብ እግዚኣብሄር ዘሎና ውልድነት’ምበኣር፡ ርዕመታዊ ውልድነት’ዩ። እዚ ሓቂ’ዚ ድማ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ብንጹር ተገሊጹልና ኣሎ።

"ናብ’ቶም ናቱ መጸ፡ እቶም ናቱ (እስራኤላውያን) ግና ኣይተቐበልዎን። ነቶም ዝተቐበልዎ ዘበሉ ዅሎም ብስሙ ንዚኣምኑ ግና፡ ውሉድ ኣምላኽ ኪዀኑ መሰል ሃቦም።" ዮሃ 1፡11,12

"እቲ ብመንፈሳዊ በረኸት ዘበለ ብክርስቶስ ገይሩ ኣብ ሰማያት ዝባረኸና ኣምላኽ ኣቦ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ይመስገን። ኣብ ቅድሚኡ ቅዱሳንን መንቅብ ዘይብሎምን ምእንቲ ኽንከውን ቅድሚ ምፍጣር ዓለም (ብክርስቶስ) ሓረየና። ስለ ዘፍቀረናን ጽቡቕ ፍቓዱን መደቡን ስለ ዝነበረን ከኣ፡ ንርእሱ ውሉድ ክንኰኖ ብኢየሱስ ክርስቶስ ቀደም መደበና። እዚ (ዝገበረ) ኸኣ፡ እቲ በቲ ዜፍቅሮ ወዱ ገይሩ ዝሃበና ኽቡር (ናይ ውልድነት) ጸጋ ምእንቲ ኺምስገን ኢሉ’ዩ።" ኤፌ1፡3-6 ካ.ት

ውልድነትና ምስ’ቲ ናይ ሓደ ወዱ ናይ ባህርይ ውልድነት ፈጺሙ ዘይዳረግ ክነሱስ፡ ግን ከኣ ምስኡ ወረስቲ ገበረና ( ሮሜ8፡17 ፣ ገላ3፡29 ፣4፡7)። እግዚኣብሄር ዚህቦ ርዕመታዊ ውልድነት ግን፡ ካብ’ቲ ሰብ ዚህቦ ርዕመታዊ ውልድነት ዚፈልዮ ዓብይ ረቛሒ ኣለዎ። ሰብ ንሓደ ጓና መሰል ውልድነት ሂቡ ኼዕብዮ ኪቕበሎ ኸሎ፡ ካብ ባህርዩ ካብ ሰብነቱ ዚመቕሎን ዚህቦን ነገር የብሉን። ከምኡ ኺገብር ዜኽእሎ ናይ ተፈጥሮ ቝመና’ውን የብሉን። እግዚኣብሄር ግን ኵሉ ዚኽእል ኣምላኽ ስለ ዝዀነ፡ ንዘርኢ ሰብ ኪርዕሞ ኸሎ፡ ካብ ገዛእ ኣካሉን ካብ ገዛእ ባህርዩን ዜካፍሎ ነገር ኣለዎ። ሰብ፡ ካብ እግዚኣብሄር ውልድነት ዜውህቦ ድርብ ህያብ’ዩ ተቐቢሉ። ቀዳማይ ህያብ፡ እቲ ንኣዳም ኪፈጥሮ ኸሎ ኡፍ ኢሉ ዝሃቦ መንፈሱ’ዩ (ዘፍ2፡7)። እዚ ብኡፍታ ዝተዋህበ መንፈስ፡ ናይ ውልድነት ጸጋ ምዃኑ፡ በቲ "ኣዳም፡ ወዲ ኣምላኽ" ዚብል ቃል ተረጋጊጹልና’ዩ (ሉቃ3፡38)። "ብመልክዕን ምስልን ናይ ኣምላኽ ኢና ተፈጢርና" ዜብለና ኸኣ፡ እዚ ኽቡር ናይ ውልድነት ጸጋ’ዩ (ዘፍ1፡26,27 ፣ 5፡3 ፣ 9፡6 ፣ መዝ 8፡5 ፣ 82፡6 ፣ 1ቈረ 11፡7 ፣ ቈሎ 3፡10 ፣ ያእ 3፡9)። ካብ እንስሳ ፍሉያት ኴንና "ሰብ" ክንከውን ዝገበረና፡ እዚ ኡፍ ኢሉ ዘውረስና መንፈሱን ባህርዩን’ዩ። "ሰብ፡ ማሕበራዊ እንስሳ’ዩ" ዚብሉ፡ እቶም ብህላውነት ኣምላኽ ዘይኣምኑ ከሓድቲ ጥራሕ’ዮም። 

እቲ ካልኣይ ህያብ ድማ፡ እቲ ብክርስቶስ ምስ ኣመንና ዚውሃበና ማሕተም ውልድነትና ዝዀነ መንፈስ ቅዱስ’ዩ። መንፈስ ቅዱስ ዘይብሉ ሰብ፡ ውሉድ ኣምላኽ ኣይኰነን፡ ብመሰረቱ’ውን ክርስትያን ኣይኰነን ( ሮሜ8፡9)። ውሉድ ኣምላኽ ምዃንና ዚምስክረልና፡ ንእግዚኣብሄር ከም ናይ ብሓቂ ኣቦና ኽንቅበሎን ብጸሎት ክንቀርቦን ዜኽእለና፡ ንሕና’ውን ከም ናይ ብሓቂ ውሉድ ኣምላኽ ኴንና ኽንነብር ዜኽእለና፡ መንፈስ ቅዱስ’ዩ (ሮሜ8፡14-16 ፣ ገላ4፡6)። ካብ’ቲ ናይ ባህርይ ውሉድ ንላዕሊ ብዛዕባ ውልድነቱ ዝለዓለ ኽብርን ሓላፍነትን ኪስምዖ ዚግባእ፡ እቲ ዘይግብኦን ዘይበቕዖን መሰል ውልድነት ዝተዋህቦ ሰብ ምዃኑ፡ ዝዀነ ይኹን ክርስትያን ኪስሕቶን ኪዝንግዖን ዘይግባእ ሓቂ’ዩ።

እግዚኣብሄር፡ እዚ ዓብይ ኣምላኽሲ፡ ነዚ ሓጥእን ውዱቕን ሰብ ዝሃቦ መሰል ውልድነት ማዕረ ኽንደይ’ዩ ዚግደሰሉ፧ ነዚ ኽቡር ጸጋ’ዚ ኺህበና ዝደረኾ ምኽንያትከ እንታይ’ዩ፧ ላዕሊ ታሕቲ፡ የማን ጸጋም ከይበልና፡ ናይ ተገዳስነቱ ዝለዓለ መለክዒ፡ ነቲ ሓደ ናይ ባህርይ ወዱ ሰብ ኪኸውንን መከራ መስቀል ተቐቢሉ በጃና ኺመውትን ምፍቃዱ ጥራሕ፡ መመላእታ ዀነ መተካእታ ዘየድልዮ ዝለዓለ መንፈሳዊ መርትዖ’ዩ። ምእንቲ’ቲ ናይ ባህርይ ውሉዱ ኢሉ ካብ’ቶም ዝረዓሞም ደቁ ሚልዮናትን ቢልዮናትን መስዋእቲ እንተ ዚገብር፡ ክሳዕ ክንዲ’ዚ ዜስተንክር ኣይምዀነን ነይሩ። ነቶም ነቲ ዝተዋህቦም ዘይበቕዕዎ ውልድነት ዚንዕቁን ዚረግጹን ደቂ ሰብ ኢሉ፡ ነቲ መተካእታ ዘይብሉ ሓደ ናይ ባህርይ ወዱ መልክዕ ባርያ ኼልብሶን (ሰብ ኪገብሮን)፡ ብመከራ መስቀል ኪሕምሽሾን ምፍቃዱ እምብዛ ዓብይን ከቢድን ካብ ምዃኑ ዝተላዕለ፡ ብዘይካ’ቲ ዘይምርመር ኣእምሮ ዘለዎ ኣምላኽ ባዕሉ እንተ ዘይኰይኑ፡ ናይ ስጋ ዝለበሰ ፍጡር ኣእምሮ ኺርድኦን ኪገልጾን ዘይክእል’ዩ። እዚ ዝተኸፍለ ዋጋ እምብዛ ኸቢድ ካብ ምዃኑ ዝተላዕለ፡ ሓንሳእን ንሓዋሩ ኸም ዚኸውን ኪድገም ከም ዘየድልይን ከም ዘይክእልን ገይሩ ፈጸሞ (እብ7፡27 ፣ 9፡26-28 ፣ 10፡10,12-14,17)። ነዚ ውልድነት’ዚ "ኣይደልዮን፡ ኣይቅበሎን’የ" ኢሉ ንዝተጸየፎ ሰብ ኰነ ነቲ ኸም ጥዑይ ሰብ ኰይኑ ተቐቢልዎ ኼብቅዕ ንኽብሩን ነቲ ዝተኸፍሎ ኸቢድ ዋጋን ዘይምጥን ናብራ ንዚነብርን ንዜሕስሮን ንዜቃልሎን ሰብ፡ ዘለኣለማዊ ማሕደሩ ኣብ’ቲ ቐላይ ሓዊ፡ ዕረፍቲ ብዘይብሉ መሪር ስቓይ ኪኸውን ዚፈርደሉ ምኽንያት ድማ ንሱ’ዩ።

እግዚኣብሄር ኣዝዩ ኻብ ዜኽብሮ ዝምድናታት ሓደ፡ ዝምድና ወላድን ውሉድን’ዩ። ስለ’ዚ ድማ ነቲ ዝኣመኖን ዝተቐበሎን ሰብ ኣነ ኣቦ ክዀኖ፡ ንሱ’ውን ውሉደይ ኪዀነኒ’ዩ" ብምባል ንልቢ ብዚትንክፍ ቃላት’ዩ ዚገልጾ ( 2ቈረ 6፡18 ፣ 2ሳሙ 7፡14)። ንፈርኦን ግብጺ ብዛዕባ ህዝቡ እስራኤል ኪዛረቦ ኸሎ "እስራኤል በዅሪ ወደይ’ዩ’ሞ፡ ንወደይ ኬገልግለኒ ይኺድ ሕደጎ" ብምባል ነቲ ዝምድና’ቲ ዘለዎ ኽብሪ ኣጒሊሑን ኣድሚቑን ገለጾ (ዘጸ4፡22,23)። ንህዝቡ ኻብ ባርነት ግብጺ ምስ ኣውጽኦ ድማ፡ ነቲ ንእኡ ዜገድሶ ዝምድና ብኸም’ዚ ዚስዕብ ሓያል ቃላት ገለጾ።

"ንእስራኤል ህጻን ከሎ ኣፍቀርክዎ፡ ንወደይ ካብ ግብጺ ጸዋዕክዎ። . . . ኣነ (ንእስራኤል) ኣታተኽዎ፡ ብቕልጽመይ ሓቘፍክዎም። ኣነ ብገመድ ሰብ፡ ብማእሰር ፍቕሪ ሰሓብክዎም። . . . ንእስራኤል ኣቦ ዀይነ’የ፡ ኤፍሬም ድማ በዅሪ ወደይ’ዩ’ሞ ብዘይዕንቀፉላ ዕርይቲ መገዲ ናብ ወሓዚ ማይ ክወስዶም’የ። . . . ኤፍሬምዶ ፍቁር ወደይ፡ ምጭዊ ውሉደይ ኣይኰነን፧ ብዅራ’ኳ እንተ ተዛረብክዎ፡ መመሊሰ እዝክሮ ኣለኹ’ሞ፡ ብምኽንያቱ ኣምዑተይ ተበጢሱ’ዩ፡ ኣነ’ውን ብሓቂ ኽምሕሮ’የ።"                                           ሆሴ11፡1,3,4 ፣ ኤር31፡9,20

ስለ’ዚ ኣብ ልዕሊ’ቲ ኽቡር ውልድነትና ኽንሓጥእን ክንንውርን ከለና፡ ኣብ ልዕሊ’ዚ ፈቃር ኣቦና እንታይ ዝዓይነቱ ዘይጽወር ጒድኣት ነውርድ ከም ዘለና ኸነስተውዕል ይግብኣና። ቈልዓ ኣዝዩ ኽቡር ዝዀነ ወርቅን ኣልማዝን ኣብ ኢዱ እንተ ዚረክብ፡ ክብሪ ናይ’ቲ ኣብ ኢዱ ዘሎ ንብረት ስለ ዘይፈልጥ፡ ልክዕ በቲ ብባሊቃን ካልእ ቀንጠመጥን ገይሩ ዚጻወተሉ ኣገባብ ኪጻወተሉ’ዩ ዚጅምር። እቲ ኽብሪ ናይቲ ዝተዋህቦ ውልድነት ዘይፈልጥን ንኽብሪ ውልድነቱ ዚምጥን ናብራ ዘይነብርን ክርስትያን ድማ፡ ባህርዩን መጋብሩን ካብ’ዚ ዝተጠቕሰ ቘልዓ’ኳ ኣዝዩ ዝገደደ’ዩ ዚኸውን። ዋጋ ውልድነትና፡ ሞት ናይ’ቲ ስግው መለኮት ዝዀነ ኢየሱስ’ዩ። ብውልድነትካ ምሕጣእ ድማ፡ ንኢየሱስ ዳግማይ ናይ ምቕታል፡ ነቲ ኽቡር ደሙ ናይ ምርጋጽ ግሁድ ሃቐናን ወስታን’ዩ። እግዚኣብሄር ንፍቕሩን ሕያውነቱን ፈጺሙ ዘይጥዓሰሉ’ኳ እንተ ዀነ፡ ነቶም ብደም ቅዱስ ወዱ ዘላገጹን ዝረገጹን ኪፈርድ ግን፡ እቲ ጻድቕን ፍትሓውን ባህርዩ የገድዶ’ዩ።

ዕብየትን ክብደትን ናይ ውልድነትና ኽሳዕ ክንዲ’ዚ ኻብ ኰነ፡ ንውልድነትና ብኸመይ ኢና ኽንነብሮን ከነኽብሮን ’ንኽእል፧ ክብሪ ነቲ ልዑል ሕያውነቱን ፍቕሩን ይኹን፡ ክቡር ውልድነት ጥራሕ ዘይኰነስ ክቡር ኣርኣያ’ውን ሂቡና’ዩ። ብሃውሪ፡ ጽቡቕ ኰይኑ ኸም ዝተራእየና ዄንና ኽንመላለስ ኣይጨከነልናን። ብዘይ ኣርኣያ እንተ ዚሓድገና፡ ናይ’ቲ ንሕና ’ንፍጽሞ በደል ቀንዲ ተሓታቲ ምዀነ ነይሩ። ንሱ ፍጹም ስለ ዝዀነ ግን፡ ንድኽመትናን ውድቀትናን ዚኸውን ምኽንያት ኣብኡ ኣይርከብን’ዩ። ነቲ ሓደን ቅዱስን ወዱ በጃናን መድሓኒናን ኪዀነልና ጥራሕ ዘይኰነ፡ ኣርኣያ’ውን ምእንቲ ኪዀነልና፡ ከም ኵላትና ምሉእ ብምሉእ ሰብ ኰይኑ ኣብ ማእከልና ኺነብር ሃበና። ስለ’ዚ ኸኣ፡ "ኣስኣሰሩ ምእንቲ ኽትስዕቡ፡ ኣርኣያ ሓዲጉልኩም’ዩ" ተባህለልና (1ጴጥ2፡21)። ቅዱስ ጳውሎስ ድማ፦ 

"ነቶም ቀደም (ቅድሚ ምስራት ዓለም) ዝፈለጦም፡ ንሱ ንብዙሓት ኣሕዋትሲ በዅሮም ምእንቲ ኪኸውን፡ ንምስሊ ወዱ ኺመስሉ ቐደም መደቦም። ነቶም ዝመደቦም፡ ንኣኣቶም ከኣ ጸውዖም። ነቶም ዝጸውዕም፡ ንኣኣቶም ድማ ኣጽደቖም። ነቶም ዘጽደቖም፡ ንኣቶም’ውን ኣኽበሮም።"

ብምባል ንውልድነትና ብኸመይ ክንነብሮ ኸም ዚግብኣና ኣነጺሩ ኣመልኪቱና ኣሎ (ሮሜ8፡29-30)። እቲ "ብዙሓት ኣሕዋት" ዚብል ቃል ነቶም መሰል ውልድነት ተዋሂቡና፡ ብስራሕ መንፈስ ቅዱስ ውሉድ ኣምላኽ ዝዀንና ዅላትና ዜጠቓልል’ዩ። ንኢየሱስ፡ ብዘይካ’ቶም መሰል ውልድነት ዝተቐበልና ክርስትያን፡ ዝዀነ ኻልእ ሓው የብሉን። ዋላ ዓይነት ውልድነትና ዚፈላለይ’ኳ እንተ ዀነ፡ ውሉድ ኣምላኽ ብምዃን በዅርና ባዕሉ ኢየሱስ’ዩ። ንምስሊ ወዱ ምእንቲ ኽንመስል’ዩ፡ እዚ ኽቡር መሰል ውልድነት ዝተዋህበና። ንውልድነትና ኽንነብሮ ’ንኽእል፡ ብዅለንትናና ንእኡ ምስ ’ንመስል ጥራሕ’ዩ። ጐይታና ባዕሉ’ውን፦

"ኣቱም ኵልኹም ’ትጽዕሩን ጾር ዝኸበደኩም፡ ኣነ ኸዕርፈኩም ናባይ ንዑ። ኣነ ለዋህ’የ’ ልበይ’ውን ትሑት’ዩ፡ ኣርዑተይ ፈኵስ ጾረይ’ውን ቀሊል’ዩ’ሞ፡ ኣርዑተይ ጹሩ ካባይ’ውን ተምሃሩ፡ ንነፍስኹም ከኣ ዕረፍቲ ኽትረኽቡ ኢኹም።"

ኢሉና ኣሎ (ማቴ 11፡28-30)። እቲ ንትምህርትና ኪኸውን ዝተጻሕፈ ቕዱስ ወንጌል ድማ፡ ንብምሉኡ’ቲ ንሱ ዝሓሰቦ፡ ዝተዛረቦ፡ ዝገበሮ፡ ዝተሰምዖ ዀነ ዝዀኖ፡ ስእላዊ ብዝዀነ ልክዕነት ብንጹር ገሊጹልና ኣሎ። እቲ ሓያል መምህርና ዝዀነ መንፈስ ቅዱስ ድማ፡ ኣባና ሓዲሩ መቕደሱ ገይሩና ኣሎ። ስለ’ዚ ንውልድነትና ብኸመይ ክንነብሮን ክንገብሮን ከም ዚግብኣና ’ንፈልጠሉ ብቑዕ ትምህርትን መምህርን ኣሎና። እቲ ሰንበት መጸን ኣብ ኵሉ ኻልእ መዓልታትን ብኣገልገልቲ ቤተ ክርስትያን ዚውሃብ ትምህርቲ’ውን፡ ንውልድነትና ዚምጥን ህይወት ክንነብር ዚረድኣና’ዩ። ኢየሱስ ንውልድነቱ ብኸመይ ከም ዝነበሮን ከም ዘኽበሮን ንምግላጽ፡ መጻሕፍቲ ዘይኣኽልዎ’ኳ እንተ ዀኑ፡ ንኣብነት ዚኣክል ግን ሒደት ንርኣይ።

1. ፍቓድ ኣቦኡ የኽብር ነበረ፦ ብተደጋጋሚ’ውን ከም ዚንገረና፡ እቲ እሙን ውሉድ ኢየሱስ፡ ብዘይካ ናይ ኣቦኡ ፍቓድ፡ ናቱ ፍቓድ ይገብር ኣይነበረን። ካብ ናይ ኣቦኡ ዝተፈልየ ዝዀነ ሕማቕ ፍቓድ እንተ ዘይነበሮ’ኳ፡ ዋላ ነቲ ዝነበሮ ጽቡቕ ፍቓድ’ውን፡ ከም ናይ ኣቦ ገይሩ’ምበር፡ ከም ናይ ገዛእ ርእሱ ገይሩ ይገብሮ ኣይነበረን (ዮሃ4፡34 ፣ 5፡30 ፣6፡38-40 ፣ ማቴ26፡39)። ናትና ፍቓድ ግን፡ ካብ’ቲ ጽቡቑ ክፉኡ’ዩ ዚበዝሕ፡ ረብሓን ወጽዓን ናይ’ቲ ፍቓድና እንታይ ምዃኑ’ውን ፈጺምና ኣይንፈልጦን ኢና። ስለ’ዚ ፍቓድና ሓዲግና ፍቓድ ኣቦና ጥራሕ ክንደልይን ክንገብርን፡ ኣዝዩ ዜርብሓና ውሳነ’ዩ። ፍቓዱ እንተ ገበርና፡ ኣቦና ይኸብረልና፡ ንሕና ድማ ካብ’ቲ ለካሚና ፍቓድ-ስጋ ንድሕንን ንረብሕን። ስለ’ዚ ኸኣ፡ እቲ ኣርኣያና ባዕሉ፡ "ፍቓድካ ከም’ቲ ኣብ ሰማይ፡ ከምኡ ድማ (ኣባና) ኣብ ምድሪ (ይፈጸም)" ኢልና ኽንጽልይ ኣለበመና። ፍቓድ ኣቦና ኵሉ ጊዜ ጽድቂ ኽንፈርይን ሓጢኣት ከነርሕቕን’ዩ (ሮሜ12፡1,2 ፣ ኤፌ 5፡15-17)። ዋላ’ቶም ሓጢኣት ንምግባር ዚፍትኑና ዅነታት፡ ፍቓድ ኣቦና ንገብረሉ ዕድላት ዚፈጥሩልና ስለ ዝዀኑ፡ ካብ ፍቓዱ ’ንፍለየሉ ምኽንያት የብልናን።

2. ገባር ሰላም ነበረ፦ ኢየሱስ፡ ኣብ መንጎ ኣምላኽን ሰባትን፡ ከምኡ’ውን ኣብ መንጎ ሰባት ንሓድሕዶም’ውን ሰላም ዜስፍን መስፍን ሰላም ነበረ (ኢሳ9፡6,7 ፣ ሚክ5፡1-5 ፣ ኤፌ2፡14,15)። ኣሰሩ ስዒብና ነቦና ምእንቲ ኸነኽብር ድማ፡ "ገበርቲ ሰላም ‘ውሉድ ኣምላኽ’ ኪብሃሉ’ዮም’ሞ፡ ብጹኣን’ዮም" ኢሉ መሃረና (ማቴ5፡9 ፣ ሮሜ 14፡19 ፣ ምሳ12፡20 ፣29፡8)። ኣቦና፡ ኣምላኽ-ሰላም እንተ ዀይኑ፡ ንሕና ደቁ ድማ ናይ ሰላም ሰባት ክንከውን ጥራሕ’ዩ ዚግብኣና ( ሮሜ15፡33፣ ፊል4፡9፣ መዝ 34፡14 ፣ ቈሎ3፡15)። ግብሪ-ሰላም፡ መርኣያ መንፈሳዊ ውልድነት’ዩ።

3. ንጸላእቱ የፍቅርን ይምሕርን ነበረ፦ እዚ ባህርይ’ዚ ናይ ክርስቶስ ጥራሕ ዘይኰነ፡ ናይ እምነት ክርስትና ፍሉይ መለለዪ’ዩ። ናይ ውልድነትና ቐንዲ መለለዪ ምዃኑ ንኼመልክተና ድማ፦ "ኣነ ግና እብለኩም ኣለኹ፡ "ጸላእትኹም ፍተዉ፡ ንዚረግሙኹም መርቑ። ውሉድ እቲ ኣብ ሰማያት ዘሎ ኣቦኹም ምእንቲ ክትኰኑ፡ ንሱ ንኽፉኣትን ንሕያዎትን ጸሓይ የብርቕ፡ ንጻድቃንን ንሓጥኣንን ድማ ዝናም የዝንም’ዩ’ሞ፡ ንዚጸልእኹም ጽቡቕ ግበሩ፡ ስለቶም ዚጸርፉኹምን ዚሰጒጉኹምን ጸልዩ።"

ኢሉ ኣዘዘና (ማቴ5፡44-45)። ንዚፈትውኻ ጥራሕ ምፍቃር፡ ኣህዛባዊ (ኣረሜናዊ) ባህርይ’ዩ። ንጸላእትኻ ምፍቃር ግን፡ እቶም ካብ ኣምላኽ ዝተወልዱ ጥራሕ ዚገብርዎ መንፈሳዊ ባህርይ’ዩ። ቅዱስ ዮሃንስ’ውን፦

"ጽድቂ ዘይገብርን ንሓዉ ዘየፍቅርን ካብ ኣምላኽ ኣይኰነን፡ ውሉድ ኣምላኽን ውሉድ ድያብሎስን በዚ’ዮም ዚግለጹ።"

ብምባል ነዚ ሓቂ’ዚ ኣጽኒዑልና ኣሎ (1ዮሃ3፡10)። እቲ ኽንጠቕሶ ’ንኽእል ዝርዝራት፡ ኣዝዩ ብዙሕን ሰፊሕን ስለ ዝዀነ፡ ንኣብነት ዚኣክል እዚ ዝተጠቕሰ ኣማትን ኣኻልን’ዩ።

እምበኣር ብመንጽር’ዚ መንፈሳዊ ሓቂ’ዚ ርእስና ብዕቱብ ንመርምር። ኣብ’ዚ "ዘመነ ዳግም ልደት" ናይ ብሓቂ ንውልድነትና ንነብሮን ነኽብሮን ምህላውና ነረጋግጽ። ውሉድ ኣምላኽ’የ፡ ውሉድ መንግስተ ሰማያት’የ" እናበልና፡ ውሉድ ሰይጣንን ውሉድ ገሃነምን ኴንና ኸይንርከብ ንጠንቀቕ። ንምስሊ ወዱ ብምምሳል ነቲ ውሉዱ ዝገበረና ኣምላኽ ነኽብር፡ ነቲ ዘለኣለማዊ መጻኢና’ውን ነጸብቆ።!!

ጸጋ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስን ፍቕሪ ኣምላኽን ሕብረት መንፈስ ቅዱስን ምስ ኩላትና ይኹን።

ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ - መንበረ ጵጵስና ሰሜን ኣሜርካ።