ሥርዓተ-ትምህርቲ/ ካሪክለም

1ይ ሰመስተር - 1st Session

Old Testament I     -  ብሉይ ኪዳን 1ይ ክፍ

Doctrinal Theology  - ትምህርቲ ዶግማ

Pastoral Theology   - ትምህርቲ ጉስነት ምእመናን

2ይ ሰመስተር - 2nd Session

New Testament I  - ሓድሽ ኪዳን 1ይ ክፍ

Patrology             - ትምህርቲ ሃይማኖተ ኣበው

Church History I   - ታሪኽ ቤተክርስትያን 1ይ ክፍ

3ይ ሰመስተር - 3rd Session

Church History II    - ታሪኽ ቤተክርስትያን 2ይ ክፍ

Ritual Theology      - ትውፊት ቤተክርስትያን

New Testament II  -  ሓድሽ ኪዳን 2ይ ክፍ

4ይ ሰመስተር - 4th Session

Church Canons    - ቀኖና ቤተክርስትያን

Old Testament II  - ብሉይ ኪዳን 2ይ ክፍ

Comparative Theology/Comparative Religion - ንጽጽር ነገረ-መለኮት ክርስትያናዊ ማሕበራት/ንጽጽር ትምህርቲ ኣብ ዓለምና ዘሎዉ ዓበይቲ ኃይማኖታት


 Pastoral theology ጉስነታዊ ናይ ሥነ መለኮት ትምህርቲ።

ዓላማ እዚ ትምህርቲ እዚ ንሠልጠንቲ ቅርጽን መልክዕን ጉስነታዊ ትምህርቲ ሥነ መለኮት ንምትሓዝ ዝዓለመ እዩ።

መሠረታዊ መጽሓፍ ቅዱሳዊን ታሪኽ ኣቦታት ኣብ ጉስነት ንምንጻር ዝዓለመ እዩ።

ትሕዝቶ እዚ መንፈሳዊ ናይ ጉስነት ትምህርቲ ሥነ መለኮት፣

እዚ ትምህቲ እዚ ኣብ ሠለስተ መደባት ተዳልዩ ዚቐርብ ትምህርቲ እዩ።

1, ትምህርቲ ጉስነት።

2, ትምህርቲ ስብከትን ኣገባብ ኣሰባብኻን።

3, ጉስነታዊ ሓገዝ (Pastoral counseling) ተባሂሉ ኣብ ሠለስተ መደባት ዝተኸፋፈለ እዩ።


Ritual theology ትምህርቲ ሥርዓተ ቤተ ክርስቲያን።

ዓላማ፣ እዚ ትምህርቲ  እዚ ተመሃሮ፣ ኣብ ሥርዓት ቤተ ክርስቲያን ዘለዎም ኣፍልጦ ንምዕባይን ከምኡውን ኣብ መንጎ ናይ ኩለን ኦርቶዶክስ ኣብያተ ክርስቲያናት ዘሎ ናይ ሥርዓት ፍልልይ ንምፍላጥን ኮይኑ፣

ኣብ ክልተ መደባት ተዳልዩ ክቐርብ እዩ።

ኣብታ ቀዳመይቲ ቤተ ክርስቲያን ተሰሪዑ ዝስርሓሉ ዝነበረ ኣገባብን ክሳብ ሕጂ ዝቕጽል ዘሎ ሓዋርያዊ ኣገባብን ዝምልከት።

ኣብ መንጎ ኣብያተ ክርስቲያናት ኦርቶዶክስ ዘሎ ናይ ሥርዓት ፍልልይን ኣመጻጻኡን ዝምልከት ክኸውን እዩ።


Canon of the Church ቀኖና ቤተ ክርስቲያን።

ዓላማ ተመሃሮ ብዛዕባ ቀኖናን ሕግን ቤተ ክርስቲያን ንጹርን ብሩህን ኣፍልጦ ክህልዎም፣ ንቤተ ክርስቲያን ብሕጋዊ ቀኖናኣ ዓቂቦማ ንኽነብሩን፣ ሓዋርያዊ ሕጋ ንኽፈልጡን ንምግባር እዩ።

እዚ ትምህርቲ እዚ፣ ኣብ ሠለስተ ዓብይቲ መደባት ተመዲቡ ክቐርብ እዩ። 

1. ቀኖና ሓዋርያት ካብታ ቀዳመይቲ ቤተ ክርስቲያን ክሳብ 311 ዓ.ም.ፈ 

2. ኣህጉራዊ ቀኖናታት ቤተ ክርስቲያን 

3. ዞባዊ ቀኖናታት ቤተ ክርስቲያን ተባሂሉ ክቐርብ እዩ። 


መሰረተ እምነት

ትምህርቲ መሰረተ እምነት ሓደ ካብቶም ኣገደስቲ ናይ ስነ መለኮት ትምህርትታት እዩ። ብዛዕባ መሰረታዊ እምነት ዶግማ ናይ ተዋህዶ ኦርቶዶክስ ክርስትና ብሰፊሑ የምህር። እቲ ዝርዝር ትሕዝቶ ከምዚ ዝስዕብ እዩ።

እዚ ትምህርቲ እዚ ብዛዕባ እዚ ኣብዚ እዚ እዋን ኣዘራራቢ ኮይኑ ደሎ ኣፈጣጥራ ዓለም “ብፍጥረት ኣምላኽ’ዶ ወይስ ብደፋእታዊ ለውጢ” ዝብል ብምጅማር፤ ብዛዕባ ዝርአዩን ዘይርኣዩን ፍጥረታት እግዚኣብሔር ከምኡዉን ካልኦት ኣገደስቲ ዝኾኑ ናይ ስነ መለኮት ትምህርቲየምህር።

መሰረታዊ ዶክትሪን ናይ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ እምነትና የምህር። ብተወሳኺ ብዛዕባ ኣምላኽነት ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስን መንፈስ ቅዱስን ብሰፊሑ ይገልጽ።

ብዛዕባ ህልውና እግዚኣብሔር፤ መለኮታዊ ባህርያት ሥላሤ፣ ሓድነቶምን ሠለሥትነቶም ብሰፊሑ የምህር

ናይ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ሰብ ኮይኑ ምውላድ፤ ዝሃበና ድሕነት፤ ብዛዕባ ሞቱ ትንሳኤኡን ዳግም ምጽኣቱን ይገልጽ።

ብዛዕባ እታ ሓቀኛ ቤተክርስቲያን ፤ ኣካይዳኣን አሰራርሓኣን፤ ብተወሳኺ ብዛዕባ ትውፊትን መጽሓፍ ቅዱስን ከምኡውን ድሕሪ ሞት ዘሎ ህይወት ብሰፊሕ ኣብ ትሕዝቶ እዚ ትምህርቲ እዚ ተጠቒሱ ኣሎ። 

Doctrinal theology is one of the main courses of theology. It teaches the basics of our Christian faith and the doctrinal issues of the Tewahdo Orthodox Church. The details of the course are as follows:

The course starts by discussing the current thought process of creation versus evolution. It teaches the visible and invisible creatures, the intelligent creation (the angels, the devils, and the humans) and many other introductory topics that form the basis of our theological science.

It discusses the fundamentals of Christian Doctrine. In particular, Orthodox theological thoughts in respect to the divinity of the Lord Christ and the divinity of the Holy Spirit.

The course deals with logical argument of God's existence and the characteristics of God. How can we understand that God is one God in three Hypostasis? What are the divine characteristic of every Hypostasis?

Discusses the theological understanding of the incarnation, redemption, the cross, the death, the burial, and the resurrection and second coming of our Lord Jesus Christ.

Studies the true church, its theological concept and its authority, sources of religion; tradition and the Holy Bible and life after-death (eschatology);


ብሉይ ኪዳን (ኪዳን ዘኦሪት) ኮርስ 1ይን 2ይን ክፍልታት

ኣብ ቀዳማይ ክፍሊ መእተዊ ንብሉይ ኪዳን። ታሪኻዊ፡ ኣርኪኦሎጂካል፡ ጂኦግራፍያዊን መሠረት ብሉይ ኪዳን። ዝተፈላለዩ ቛንቛታትን ብራናታትን ብሉይ ኪዳንን ታሪኽ ህዝቢ እስራኤል ኣብ ምዕቃብን ምምሕልላፍን ቅዱሳት ጽሑፋት። ቀኖናዊ ሕግታትን መምዘኒታትን ቅዱሳት ጽሑፋት እንኮላይ እቶም ብኻልኣይ ቀኖና ዝፍለጡ መጻሕፍቲ ይሓቁፍ። ኣብዚ ቀዳማይ ክፍሊ መጽናዕትን ትንተናን ካብ ዘፍጥረት ክሳብ መጻሕፍ ኣስቴር ከጠቓልል ከሎ፤ ኣብ ካልእይ ክፋል ከኣ ካብ መጽሓፍ ኢዮብ ክሳብ ትንቢት ሚልክያስ ዝሓቖፈ ኮይኑ ብኸመይ ምስ ሓድሽ ኪዳን ይተኣሳሰርውን ክትንክፍ እዩ።

Old Testament (Part I and II)

Part I of the course introduces the Old Testament. It includes historical, archeological, geographical bases and various languages used to write parts of the Old Testament and history of the Jewish People. Canonical basis of the Old Testament including manuscripts of the Second Canonical Books are also covered. This part also covers An analysis of the books from Genesis to the book of Esther.

The second part covers an analysis of the books from Job to Malachi. How the Old Testament serves as bases for the New Testament will be also covered to some extent.


ትምህርቲ ሃይማኖተ አበው፡

ዕላማ፡ እዚ መደብ ትምህርቲ’ዚ ከም መእተዊን ምልላይን ነቲ ሰፈሕ ዝኾነ ህይወትን፤ ዕዮን፤ ሥነ ጽሑፍን አቦታት (አበው) ድሕሪ ቅዱሳን ሓዋርያት ዝሰዓቡ እዩ፡፡ ከም እኒ ቅዱስ አግናጥዮስ፤ ቅዱስ ጎርጎርዮስ ገባሪ ተአምራት፤ ቅዱስ አትናቴዎስ ሓዋርያዊ፤ ቅዱስ ባስልዮስ፤ ቅዱስ ዮሓንስ አፈወርቅ ወዘተ ንዝአመሰሉ እዩ። ብመሰረቱ ካብተን ሓንቲ ምንጪ ትምህርቲ ኦርቶዶክስ ስለ ዝኾነት፡ ነዚ ዓቢ አርእስት’ዚ ክንላለዮ አድላነቱ ዓቢ እዩ። ከም መተሓሳሰቢ ክንፈልጦ ዘለና፡ አብ’ዚ እንገብሮ ንምልላዮምን  ገለ ካብ ሥነ ጽሑፎም ምትንካፍን ጥራሕ እዩ። ብዝተፈላለየ አገባብን አርእስቲን እናከፋፈልና ድማ ክንምሃሮም ኢና።

ግዜ፡- (1) ቅድሚ ጉባኤ ኒቅያ (2) ብግዜ ጉባኤ ኒቅያ (3) ድሕሪ ጉባኤ ኒቅያ

ቋንቋ፡- (1) ግሪኽ (ጽርኢ) (2) ላቲን (3) ስርክ (4) ኮፕቲክ…

ቦታ፡- (1) ኣለክሳንደርያ (2) ኣንጾክያ (3) ቆቦዶቅያ (4) ሮማን ላቲን..(ምብራቅን -ሞዕራብን)

ብሥነ ጽሑፋቶም፡- (1) መግለጺ መ/ቅዱስ (2) ስርዓተ ቅዳሴ (3) ዶግማ (4) መልእክቲ… መሳሊ ይከውን።


ትምህርቲ ተነጻጻሪ ሃይማኖት (Comparative religion)

ትምህርቲ ተነጻጻሪ ሃይማኖት (ምንጽጻር እምነት) ተባሉ ዝፍለጥ፡ ሓደ ክፍሊ ትምህርቲ ሃይማኖታት ዓለም እዩ። እዚ ትምህርቲ እዚ ብተተዛዋሪ መገዲ፡ንኹላቶም ኣብዛ ዓለም እዚኣ ዘለዉ ሃይማኖታት ትሕዝቶኦምን ተግባራቶምን ሥነ ኣእምሮኣዊ ፍልልያቶም ብምንጽጻር፡እምነት ሓድሕዶም እንታይ ከምዝዀነ ኣማዛዚኑ ዘነጽር ትምህርቲ እዩ። ነዚ ትምህርቲ እዚ ዝመሃር ተመሃራይ፡መሰረታዊ ፍልልያት ሃይማኖታት ዓለምን ኣመሰራርታኦምን ፍልስፍናታቶምን ከለሊ ስለዘክእሎ፡ ብዙሕ ፍልጠት ክቐስም ስለዝኽእል፡ኣዝዩ ሰፊሕ ዝዀነ ኣእምሮ ክውንን ይኽእል። ብተወሳኺ እዚ ዓይነት ትምህርቲ እዚ፡ ግብረ ገብነትን መታፊዝክስን ስለዘማልእ፡ ድልየት ባህርያዊ ድሕነት ደቂሰባት፡ብኸመይ ከምዝፈላለ ንተመሃራይ ከለሊ የኽእሎ። ነዚትምህርቲ እዚ ዝመሃር ተመሃራይ፡እምነታት ደቂሰባት መንፈሳውነትን ቅዱስ ጽምብላትን መለኮታውነቶምን ስማውነቶምን ብኸመይ ከምዝፈላለዩ ክርዳእ ስለዝኽእል፡ ሃብታም ዝኾነ ልቦናን ዝተራቀቐ መረዳእታ እምነታት ይውንን።፡ 

ካብዚኣቶም ውሑዳትን ዋና፡ ዋና ዝኸኑ እምነትን እንተጠቐስና: 1. ኣይሁድ 2. ክርስቲያን 3. ኣስላም፡ 4. ብሃይ 5. ሂንዱ 6. ቡድሃ፡ 7. ኮንፊሸስ፡ 8. ታኦ፡ 9. ዞሮስቴርያን 10. ሲክ 11. ጀይን 12. ሽንቶን ካልኦትን እዮም።


ሓድሽ ኪዳን

(1ይ ክፋል) ጽማቕ:- ቀንዲ ጠመተ እዚ ትምህርቲ’ዚ ሰረተ-እምነት ክርስትና ኣብ ምንታይ ዝተሞርኮሰ እዩ? ንዝብል ሕቶ ንምምላስ ዝዓለመ እዩ። ሕመረት ክርስትና ብዕምቍት እናዳህሰሰ፡ ስነ-ፍልጠት ክምልሶ ዘይከእል ሕቶታት ድሕነት፡ ሓቂ፡ ዘለኣለማዊነት፡ መጀመርታን መወዳእታን ደቂ ሰባት (ወዘተ) ድማ ተወሰኽቲ መኣዛታት ናይዚ ትምህርቲ እዮም። ብተወሳኺ፡ ኣብ መንጎ እቶም 4 ወንጌላውያን ዘሎ ተመሳሳልነትን ፍሉይ ዝኾነ ባህርያት ትሕዝቶታቶምን ቀንዲ ክፍልታት ነፍሲ ወከፍ ወንጌልን ከጠቓልል እዩ። ብዛዕባ ማሕበራዊ፡ ታሪኻዊን፡ ድሕረ ባይታ ነፍሲ ወከፍ ወንጌላዊ ይድህስስ፡ ወንጌላዊ ዘተኵረሎም ከባቢ/ባህሊ/ህዝቢ'ቲ ዘመን እቲ ድማ ሓፈሻዊ ስእሊ ይህብ።

(2ይ ክፋል) ጽማቕ:- ትሕዝቶ ካልኣይ ክፋል ሓድሽ ኪዳን ግብረ ሃዋርያትን መልእኽቲ ጳውሎስን ዝሓዘለ እዩ። ህይወት እታ ቀዳመይቲ ቤተ ክርስቲያን ከመይ ይመስል፡ ኣብዚ መዋእል እዚ እንታይ ረብሓ ኣለዎ: አረኣእያ ስነ መለኮታዊ እታ ቀዳመይቲ ቤተ ክርስቲያን ብኦርቶዶክሳዊ ኣረኣእያ ይምርምር: ሃዋርያ ጳውሎስ ዘተኵረሎም ዓበይቲ ነጥብታትን ቀንዲ ተልእኾ ዕዮ ምስ ህይወት ቤተ ክርስቲያን ብምዝማድ ይድህስስ።

ዓይነት ፈተና

  1. ሱታፌ ተመሃራይ (ትምህርቲ ብኣካል ምስታፍ)
  2. ንመጽናዕቲ ዝተዳለዉ መጻሕፍቲ ምንባብ
  3. ሕቶታት ብግቡእ ምምላስ (ብጽሑፍ ዝምለስ ሕቶታት)
  4. መጽናዕታዊ/ዳህሳሳዊ ጽሑፍ ኣዳሊኻ ምቕራብ/ምድላው